Zakaz niszczenia niesprzedanej odzieży i obuwia od 19 lipca 2026: co zmienia ESPR

Od 19 lipca 2026 w Unii Europejskiej zaczyna obowiązywać zakaz niszczenia niesprzedanej odzieży, dodatków odzieżowych i obuwia: pierwszy praktyczny efekt unijnego rozporządzenia ESPR (UE) 2024/1781. Na razie dotyczy dużych przedsiębiorstw, ale reguły gry zmieniają się też dla mniejszych sprzedawców korzystających z platform sprzedażowych: Allegro już zapowiedziało w regulaminie usługi One Fulfillment, że bez podania adresu do wycofań w Unii Europejskiej sprzedawcy tekstyliów nie zarejestrują nowego towaru w magazynie. Sprawdzamy, co dokładnie się zmienia i co to oznacza dla polskiego sprzedawcy mody i obuwia w e-commerce.

Co zmienia rozporządzenie ESPR od 19 lipca 2026

ESPR (Ecodesign for Sustainable Products Regulation) to unijne rozporządzenie 2024/1781, które weszło w życie 18 lipca 2024 r. i zastąpiło dotychczasową dyrektywę o ekoprojekcie. 9 lutego 2026 r. Komisja Europejska przyjęła dwa akty doprecyzowujące ten przepis: akt delegowany określający dozwolone wyjątki od zakazu niszczenia oraz akt wykonawczy ustalający format raportowania. Jak informuje Komisja Europejska, pierwszą grupą produktów objętą zakazem jest odzież, dodatki odzieżowe oraz obuwie.

Zakaz nie obejmuje od razu wszystkich firm. Jak potwierdza Ministerstwo Rozwoju i Technologii, harmonogram wygląda następująco:

Dla polskiego rynku e-commerce, w którym większość sprzedawców odzieży i obuwia to firmy małe i mikro, oznacza to, że sam zakaz na razie ich bezpośrednio nie obejmuje. W praktyce dotyka jednak też mniejszych graczy pośrednio, przez zmiany w regulaminach platform i magazynów fulfillmentowych, z których korzystają.

Kogo obejmuje zakaz, jakie są wyjątki i obowiązek raportowania

Rozporządzenie posługuje się szerokim pojęciem „produktu niesprzedanego”. Obejmuje ono nie tylko nadwyżki magazynowe i zapasy, których nie udało się sprzedać, ale, jak wskazuje analiza kancelarii Crowell & Moring, również towar zwrócony przez konsumenta w ramach ustawowego prawa odstąpienia od umowy. Dla sprzedawców e-commerce to istotny szczegół: przepisy dotyczą wprost również zwrotów, a nie tylko towaru, który nigdy nie trafił do klienta.

Niszczenie pozostaje dozwolone tylko w wąskich, udokumentowanych przypadkach:

• Bezpieczeństwo, zdrowie lub higiena: towar stanowi zagrożenie
• Niezgodność z prawem: produkt nie spełnia obowiązujących wymogów
• Podróbki: towar narusza prawa własności intelektualnej
• Uszkodzenie: fizyczny stan uniemożliwia naprawę lub dalsze użycie
• Nieudana darowizna: udokumentowana, nieudana próba przekazania towaru na cele społeczne

Firmy objęte zakazem będą też musiały publicznie ujawniać, ile produktów i o jakiej wadze zutylizowały oraz z jakiego powodu. Od 2 marca 2027 r. ma obowiązywać ujednolicony format tego raportu, z podziałem na kody towarowe, wagę, liczbę sztuk i sposób zagospodarowania (recykling, darowizna, odzysk). Część analiz prawnych wskazuje, że ogólny obowiązek ujawniania takich danych dla dużych firm istnieje już wcześniej w dowolnej formie. Szczegóły warto na bieżąco sprawdzać, bo akty wykonawcze wciąż są dopracowywane.

Allegro już aktualizuje regulamin One Fulfillment

Zmiany widać już na polskich platformach sprzedażowych. W komunikacie dla sprzedających Allegro zapowiedziało aktualizację regulaminu usługi One Fulfillment w związku z ESPR:

W praktyce oznacza to nowy obowiązek administracyjny dla każdego sprzedawcy tekstyliów korzystającego z fulfillment Allegro (One Fulfillment): bez uzupełnionego adresu do wycofań platforma nie pozwoli zarejestrować nowego towaru tekstylnego w magazynie. Warto to zrobić z wyprzedzeniem, a nie tuż przed terminem, bo towar, którego nie da się już zutylizować na miejscu, musi mieć gdzie fizycznie wrócić. Można się spodziewać, że podobne wymogi (własny adres na terenie UE, do którego wraca niesprzedany lub zwrócony towar) pojawią się też u innych platform i operatorów fulfillmentu obsługujących odzież i obuwie.

Co to oznacza dla polskiego sprzedawcy odzieży i obuwia

Nawet jeśli formalnie zakaz na razie nie dotyczy Twojej firmy, bo jesteś mikro, małym lub średnim przedsiębiorstwem, warto już teraz uporządkować proces postępowania z towarem, który nie trafia bezpośrednio do sprzedaży:

• Sprawdź regulaminy platform i magazynów, z których korzystasz: jak w przypadku Allegro, mogą wymagać adresu do wycofań albo innych deklaracji dotyczących postępowania z niesprzedanym towarem tekstylnym
• Ustal, co się dzieje ze zwrotami: skoro zwrócony towar liczy się jako „produkt niesprzedany”, zorganizowana kontrola jakości i szybka decyzja (powrót do oferty, outlet, darowizna) mają znaczenie nie tylko sprzedażowe, ale i formalne
• Prowadź podstawową ewidencję tego, co i dlaczego trafia do utylizacji. Jeśli firma urośnie do progu średniego przedsiębiorstwa albo przepisy obejmą kolejne kategorie produktów, dokumentacja przyda się od razu

Firmy zajmujące się fulfillmentem odzieży i obuwia będą też częściej pytane przez klientów o to, co dzieje się z towarem, który wraca z magazynu jako niesprzedany lub zwrócony. To argument, żeby ten proces mieć uporządkowany, zanim zapyta o niego platforma sprzedażowa albo kontrahent.